Alkoholik z zewnątrz

Rozmowa na blogu Marzateli stała się natchnieniem do napisania tej notki. Ja wiem jak funkcjonuje alkoholik, bo rozmawiałam z setkami o najintymniejszych momentach ich życia, bo opisywali mi z detalami jak funkcjonowali w domu, pracy, sąsiedztwie. Wiem to też z opowieści ich dzieci, żon i i innych członków rodziny. Wiem także z doświadczenia własnego życiowego. Ale przeciętny człowiek tego nie wie. Bo widzi tylko fragment rzeczywistości – widzi kolegę w pracy, sąsiada z budynku obok, matkę przyjaciela dziecka itp. Patrzący z zewnątrz nie widzi większości symptomów uzależnienia. Coś jednak dostrzega gdy problem zaczyna się nasilać.

Skorzystajmy z faz uzależniania opisanych przez Jellinka* dawno, dawno temu, a nadal funkcjonujących w terapii, z tym, że obecnie za uzależnienie uznaje się etapy od krytycznej. No ale przed uzależnieniem było coś wcześniej:

1. Faza wstępna (przedalkoholiczna, objawowa):  Oznacza picie w celu uzyskania ulgi, wiąże się ze wzrostem tolerancji na alkohol.

2. Faza ostrzegawcza (zwiastunowa): Oznacza coraz większą koncentrację danej osoby na alkoholu, rozpoczęcie picia po kryjomu, łapczywie, organizowanie okazji do wypicia. Pojawia się już poczucie winy związane z nadmiernym piciem, charakterystyczne jest też unikanie rozmów na temat alkoholu.

3. Faza krytyczna (ostra, krzyżowa):  Następuje już utrata kontroli nad piciem, pojawiają się objawy głodu alkoholowego. Dana osoba wyszukuje rozmaite usprawiedliwienia (system alibi) dla swojego picia, obwinia otoczenie i reaguje agresją na wszelkie uwagi. Charakterystyczne jest też podejmowanie prób narzucania sobie okresów abstynencji oraz próby zmiany wzorca picia (a więc czasu, miejsca i rodzaju spożywanego alkoholu). W fazie krytycznej powtarzają się też stany wyrzutów sumienia, z powodu poważnego zaniedbywania dotychczasowych obowiązków, w pracy i w życiu osobistym. Następuje też wyraźne zawężenie zainteresowań i koncentracja życia na piciu. Typowe jest gromadzenie zapasów alkoholu, zaniedbywanie jedzenia (niedożywienie), osłabienie popędu seksualnego oraz epizody zazdrości (urojenia zdrady przez partnera). W fazie krytycznej ma miejsce już stałe uzupełnianie stężenia alkoholu, m.in. poprzez picie poranne.

4. Faza przewlekła (chroniczna):  Oznacza okresy wielodniowego picia, tzw. „ciągi”, połączone z osłabieniem zasad moralnych, zaburzone zostają procesy myślenia i zdolności oceny. Możliwe jest także spożywanie alkoholi niekonsumpcyjnych. W fazie przewlekłej występuje spadek tolerancji na alkohol, wyraźne drżenia, tzw. „tremor” i napady drgawkowe („padaczka alkoholowa”), pojawiają się lęki i ostre i przewlekłe psychozy alkoholowe. Następstwem tej ostatniej fazy alkoholizmu są ciężkie choroby somatyczne, które mogą doprowadzić nawet do zgonu.

No to popatrzmy co widać z zewnątrz:

1. Faza wstępna – Młody mężczyzna (niech będzie Janek) pojawia się na imprezach, gdzie po wypiciu alkoholu jest duszą towarzystwa, najlepiej tańczy, opowiada najśmieszniejsze dowcipy, jest najbardziej szarmancki. Czasem tylko młode kobiety, które się z nim umawiają zauważają, że na trzeźwo rozmowa się nie klei. Wtedy jest sztywny, wycofany, ale wystarczy dać mu do ręki drinka gdy wraca mu wigor i inicjatywa. Koledzy zaś podziwiają mocną głowę naszego Janka.

A jak postrzega swoją sytuację sam Janek?


2. Faza ostrzegawcza – Janek ożenił się, ma dzieci, pnie się po stopniach kariery. Dobrze mu idzie. Na imprezach nadal jest duszą towarzystwa. Poza tym organizuje alkohol, dolewa kolejki i żartuje: „No co się tak grzebiecie” – następny czeka”. Uwielbia organizować imprezy w domu, wyjeżdżać ma kursy, szkolenia i wyjazdy integracyjne gdzie szaleje do białego rana. Wymarzony kompan i organizator niezapomnianych imprez. Czasem tylko baczny obserwator zauważy napięcie żony i nieśmiałe próby zwalniania tempa nalewania alkoholu.

A co widzi Janek?


3. Faza krytyczna – Janek jest kierownikiem działu w dużej firmie. Bywa drażliwy z rana, potem się wypogadza i jest już uśmiechnięty, dużo żartuje – czasem w nie najlepszym guście.  Często wygląda jakby się nie wyspał – może stąd ta ranna złość. Okresowo wyciąga kogo się da na drinka, organizuje maksymalnie dużo kolacji z alkoholem w eleganckich lokalach z klientami. Dba o atmosferę i klientów. Niedawno poszła plotka, że żona wyprowadziła się do matki, ale czy to prawda… Dobrze, że znowu chodzi na te kolacje z klientami, bo przez kilka tygodni nie pił i złościł się na każdego kto wspominał o imieninach czy urodzinach. Był nie do wytrzymania. Ostatnio pani Kazia twierdziła, że rano widziała jak w łazience pił wódkę z malutkiej buteleczki. Czego to ludzie nie wymyślą. Chociaż może? Jak się tak zastanowić to dziwny jest z tym piciem. 

No to popatrzmy okiem Janka:


4. Faza chroniczna – Upłynęło dużo czasu. Janek został zwolniony najpierw na niższe stanowisko, potem dyscyplinarnie z firmy. Mieszka… kto to wie gdzie mieszka. Czasem w firmie rozmawia się, że stoi pod Biedronką i błaga o odwiezienie wózka za 2 zł. Młodsi pracownicy nie wiedzą o kim mowa to opowiada im się o panu kierowniku, o jego numerach, balangach o jego upadku. Od kierownika do bezdomnego. Jest brudny, zarośnięty, śmierdzi. Gdy tylko uzbiera parę złotych biegnie po nalewkę, potem siedzi nieprzytomny we wiacie aż go ochroniarz nie wypędzi. Ostatnio pani Kazia przyniosła plotkę, że Janka znaleziono w kanale martwego. No szkoda chłopa. Miał 56 lat mógł jeszcze pożyć. Ale po co się tak zeszmacił?

A Janek o ile jeszcze widzi, może spostrzegać swoją sytuację tak:

Wiem, że nie każdy przypadek tak wygląda, ale i dokładnie takich znam sporo. W rodzinie ogień na dachu był już od fazy ostrzegawczej, ale otoczenie tego nie wie. Bardzo długo nikt z zewnątrz nie domyśla się, że pan kierownik już dawno ma kłopoty. Na szczęście też znaczna część uzależnionych tak daleko nie dochodzi i podejmuje terapię w fazie krytycznej.

 

* Ervin Morton Jellinek amerykański naukowiec, który opracował typologie alkoholizmu. Znaczna część jego dorobku nadal jest wykorzystywana w pracy z osobami uzależnionymi 

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s